Jon Kennedi

Biografiya

Jon Fitsjerald Kennedi 1917-yil 29-mayda AQShning Massachusets shtatidagi Bruklayn shahrida tug‘ilgan. Ikkinchi jahon urushida Tinch okeanida torpedo katerga qo‘mondonlik qildi; 1943-yilda kateri cho‘ktirilgach, omon qolgan ekipaj a’zolarini qutqarib, qahramon sifatida tanildi.

1947–1953-yillarda Kongress a’zosi, 1953–1960-yillarda Massachusetsdan senator bo‘ldi. «Jasorat portretlari» kitobi uchun Pulitser mukofotini oldi. 1960-yilgi saylovda Richard Niksonni oz farq bilan yengib, 43 yoshida AQShning 35-Prezidenti bo‘ldi — u saylangan eng yosh prezident edi.

Uning prezidentligi «sovuq urush»ning eng keskin davriga to‘g‘ri keldi. 1961-yilda Kubaga qarshi Cho‘chqalar ko‘rfazidagi muvaffaqiyatsiz desant operatsiyasi bo‘ldi. 1962-yil oktabrida Kubada sovet raketalari joylashtirilgani aniqlangach, Karib inqirozi boshlandi — dunyo yadro urushi yoqasiga keldi. Kennedi dengiz blokadasi e’lon qildi, muzokaralar natijasida SSSR raketalarni olib chiqib ketdi.

1963-yilda atmosfera, kosmos va suv ostida yadro sinovlarini taqiqlovchi shartnoma imzolandi. Kennedi o‘n yil ichida insonni Oyga qo‘ndirish maqsadini e’lon qilib, «Apollon» dasturini qo‘llab-quvvatladi, «Tinchlik korpusi»ni tuzdi va fuqarolik huquqlari harakatini qo‘llab-quvvatladi.

1963-yil 22-noyabrda Dallas shahrida otib o‘ldirildi. Qotillikda Li Xarvi Osvald ayblandi, biroq u ikki kundan so‘ng o‘zi ham o‘ldirildi. Prezidentlik lavozimini vitse-prezident Lindon Jonson egalladi. Kennedi bugun ham AQShning eng mashhur prezidentlaridan biri sifatida esga olinadi.

Hayotidan qiziqarli lavhalar

Jon Kennedi boy va nufuzli oilada tug‘ilgan bo‘lsa-da, Ikkinchi jahon urushida ko‘ngilli sifatida dengiz flotida xizmat qildi. 1943-yil avgustida u qo‘mondonlik qilgan PT-109 torpeda kateri Tinch okeanida yapon esminesi tomonidan urib, ikkiga bo‘lib tashlandi. Kennedi og‘ir kuygan bir dengizchining qutqaruv kamzuli tasmasini tishlari bilan tishlab, bir necha soat suzib, ekipajni kichik orolga olib chiqdi. Keyin yordam so‘rab mahalliy aholiga kokos yong‘og‘ining po‘chog‘iga xabar o‘yib yozib berdi. Bu kokos keyinchalik Oq uyda uning ish stoli ustida turgan.

Kennedi iste’dodli yozuvchi ham edi. Uning AQSH siyosatchilarining jasorati haqidagi «Jasorat portretlari» kitobi 1957-yilda nufuzli Pulitser mukofotiga sazovor bo‘ldi. 1960-yilgi saylovda u AQSH tarixidagi birinchi teledebatlarda Richard Nikson bilan bahslashdi. Radio tinglovchilarining ko‘pchiligi Niksonni kuchliroq deb hisoblagan, televizorda ko‘rganlar esa xotirjam va ishonchli ko‘ringan Kennedini ma’qul ko‘rgan. Bu voqea siyosatda televideniye kuchining isboti sifatida tarixga kirdi. 43 yoshida u AQSHning eng yosh saylangan Prezidentiga aylandi.

1962-yilda Xyuston shahridagi nutqida Kennedi: «Biz Oyga uchishni tanlaymiz — bu oson bo‘lgani uchun emas, balki qiyin bo‘lgani uchun», degan edi. Uning orzusi 1969-yilda, o‘zi vafot etganidan olti yil o‘tib amalga oshdi. 1962-yil oktyabrida dunyo 13 kun davom etgan Karib inqirozida yadro urushi yoqasiga kelib qolganda, Kennedi Moskva bilan murosaga erishib, falokatning oldini oldi.

1963-yil iyunida u Berlin devori yonida «Ich bin ein Berliner» («Men berlinlikman») degan mashhur so‘zlarini aytdi. O‘sha yili 22-noyabrda Dallas shahrida ochiq avtomobilda ketayotganida o‘q uzib o‘ldirildi.

Kennedining Oq uydagi ming kundan biroz ko‘proq davom etgan prezidentligi qisqa bo‘lsa-da, ko‘plab tashabbuslar bilan esda qoldi. U yosh amerikaliklarni rivojlanayotgan mamlakatlarda o‘qituvchi, shifokor va muhandis bo‘lib ishlashga jalb qilgan «Tinchlik korpusi» dasturini tashkil etdi. Uning inauguratsiya nutqidagi «Mamlakating sen uchun nima qila olishini so‘rama — sen mamlakating uchun nima qila olishingni so‘ra» degan so‘zlari hanuzgacha mashhur.

O‘zingizni sinang

Manba: Vikipediya maqolasi asosida tayyorlandi.

← Barcha shaxslar O‘yinlarda sinash