Tarixiy xaritalar
Hududni yoki shaharni bosing — tarixiy ma’lumot chiqadi. Yurish yo‘nalishlarini yoqib-o‘chiring, yillar bo‘yicha chegaralar o‘zgarishini kuzating va xarita bo‘yicha testda bilimingizni sinang.
Qadimgi O‘rta Osiyo
Mil. avv. I mingyillik – milodiy boshlari. Viloyatni bosing.
Chegaralar sxematik — taxminiy tarixiy hududlar ko‘rsatilgan.
Amir Temur yurishlari
Rossiya imperiyasi istilosi
Yilni suring — bosib olingan shaharlar va xonliklar chegarasining o‘zgarishi ko‘rinadi.
Chegaralar sxematik, taxminiy.
🌍 Google Earth — onlayn 3D globus
Butun Yer sharini 3D ko‘rinishda aylantiring, shaharlar va tarixiy obidalar ustidan «uchib» o‘ting. Darsda proyektor orqali ko‘rsatish uchun juda qulay.
🚀 Google Earth’ni ochishBelgini bosing — tarixiy ma’lumot va «Google Earth’da ko‘rish» havolasi chiqadi. Xarita: © OpenStreetMap, Esri.
🗾 Annamap — interaktiv mamlakatlar xaritalari
Annamap saytida Osiyo va boshqa qit’alar mamlakatlarining batafsil interaktiv xaritalari bor: shaharlar, viloyatlar, tabiiy obyektlar. Mamlakatni tanlang va xaritani yaqinlashtiring.
Xarita bo‘yicha test
10 ta topshiriq: so‘ralgan viloyat, jang joyi yoki shaharni xaritadan toping. Har to‘g‘ri javob — 100 ball.
🧭 O‘rta Osiyo davlatlari xronologiyasi
Har bir chiziq — davlat yoki sulola hukmronlik qilgan davr. Chiziqni bosing: qisqacha ma’lumot va jahon atlasida ko‘rish uchun yil chiqadi.
🌍 GeaCron — jahon tarixiy atlasi
GeaCron — mil. avv. 3000-yildan hozirgi kungacha dunyo siyosiy xaritasini yilma-yil ko‘rsatuvchi interaktiv atlas. Saytda yil maydoniga kerakli yilni yozing yoki vaqt chizig‘ini suring — o‘sha yildagi davlatlar chegaralari chiqadi.
Darsda foydalanish: quyidagi yillardan birini tanlang, so‘ng GeaCron’ni ochib, shu yilni kiriting va o‘quvchilar bilan xaritani muhokama qiling.
🗺 OldMapsOnline — eski xaritalar
Dunyo kutubxonalaridagi skanerlangan tarixiy xaritalar va tarixiy hududlar xronologiyasi. Buxoro amirligi chegaralarini turli yillarda ko‘ring:
Buxoro amirligi — 1894-yil chegaralari↗Temuriylar imperiyasi — hududlar xronologiyasi↗Qo‘qon — eski xaritalar↗Toshkent — eski xaritalar↗Buxoro viloyati — eski xaritalar↗Samarqand viloyati — eski xaritalar↗O‘zbekiston — eski xaritalar to‘plami↗Tarixiy hududlar katalogi↗Havolalar yangi oynada ochiladi. Xaritalar mualliflik huquqi ularning egalari (kutubxona va arxivlar)ga tegishli.
📝 Atlas bilan ishlash bo‘yicha topshiriqlar
- GeaCron’da 1405-yilni oching: Amir Temur davlati qaysi hozirgi davlatlar hududini qamrab olganini sanab bering.
- 950 va 1200-yillardagi xaritalarni solishtiring: Movarounnahrda qaysi davlatlar almashgan?
- OldMapsOnline’da Buxoro amirligining 1868 va 1894-yillardagi chegaralarini solishtiring — qanday o‘zgarishlar bo‘lgan?
- 1850 va 1900-yillar xaritasidan foydalanib, uch xonlik hududining Rossiya imperiyasi tomonidan bosib olinishini izohlang.
- Xronologiya chizig‘idan foydalanib, bir vaqtda mavjud bo‘lgan uchta davlatni toping (masalan, Qoraxoniylar, G‘aznaviylar, Saljuqiylar).