O‘rta asr qo‘shinining jangovar saflanishi
Mo‘g‘ul va Temuriylar harbiy san’ati (XIII–XV asrlar)
Muhim sanalar
- 1206Chingizxon qo‘shinni o‘nlik tizimida qayta tuzdi
- 1370–1405Amir Temur harbiy islohotlari
- 1402Anqara jangi — Temur taktikasining cho‘qqisi
Biografiya
O‘rta asrlarda Markaziy Osiyo qo‘shinlari asosan otliq askarlardan iborat bo‘lib, harakatchanligi va qat’iy tashkiliyligi bilan ajralib turgan. Chingizxon qo‘shinni o‘nlik tizimiga — o‘nlik, yuzlik, minglik va tuman (10 ming)ga bo‘lgan; har bir bo‘linma boshlig‘i o‘z askarlari uchun shaxsan javob bergan.
Amir Temur bu tajribani yanada takomillashtirdi. «Temur tuzuklari»ga ko‘ra jang oldidan qo‘shin bir necha qismga bo‘lingan: markaz (qo‘l), o‘ng qanot (barang‘or), so‘l qanot (javang‘or), ularning oldida ilg‘or qismlar (hirovul), shuningdek, zaxira qo‘shinlar. Jang davomida zaxira kuchlarni o‘z vaqtida ishga solish g‘alabaning muhim sharti hisoblangan.
Qo‘shinda razvedka (qorovul), aloqa, qamal texnikasi va hatto jangovar fillar bo‘limlari bo‘lgan. Har bir jang oldidan dushman kuchlari, joyning relyefi, suv manbalari sinchiklab o‘rganilgan. Askarlar qat’iy intizomga bo‘ysundirilgan, jasorat ko‘rsatganlar taqdirlangan.
Tasvirda keng tekislikda ustunlarga saflangan otliq va piyoda qo‘shinlar, bayroqlar ostidagi sarkardalar badiiy tarzda aks ettirilgan. Bunday tasvirlar o‘quvchilarga o‘rta asr janglarining ko‘lami va qo‘shin tashkilotining murakkabligini tasavvur qilishga yordam beradi.
O‘zingizni sinang
Manba: Vikipediya maqolasi asosida tayyorlandi.