Salib yurishlari
G‘arbiy Yevropa ritsarlarining Sharqqa harbiy yurishlari (1096–1291)
Muhim sanalar
- 1095Klermon soborida yurishga chaqiriq
- 1099Quddus salibchilar tomonidan egallandi
- 1187Hattin jangi, Quddus Salohiddin qo‘liga o‘tdi
- 1189–1192Uchinchi salib yurishi
- 1204Konstantinopol talon-taroj qilindi
- 1291Akkaning qulashi
Biografiya
Salib yurishlari — 1096–1291-yillarda Rim papasi da’vati bilan G‘arbiy Yevropa feodallari, ritsarlari va dehqonlarining «muqaddas yerlar»ni, avvalo Quddusni musulmonlardan tortib olish maqsadida Sharqqa uyushtirgan harbiy yurishlaridir. Qatnashchilar kiyimiga qizil xoch tikkani uchun «salibchilar» deb atalgan.
1095-yil noyabrida Fransiyaning Klermon shahrida papa Urban II salib yurishiga chaqirdi. Birinchi salib yurishi (1096–1099) natijasida salibchilar Antioxiya va Quddusni egallab, Sharqiy O‘rtayer dengizi sohillarida to‘rtta salibchi davlat tuzdilar. Yurishlarning sabablari orasida diniy g‘ayrat bilan birga yangi yerlar, boylik va savdo yo‘llarini egallash istagi ham bor edi.
XII asr o‘rtalarida musulmon dunyosi qayta birlasha boshladi. Misr va Suriyani birlashtirgan sulton Salohiddin Ayyubiy 1187-yilda Hattin jangida salibchilarni tor-mor etdi va o‘sha yili Quddusni qaytarib oldi. Bunga javoban uyushtirilgan Uchinchi salib yurishi (1189–1192) Angliya qiroli Richard Sherdil boshchiligida o‘tdi, ammo Quddusni qaytarib ololmadi.
To‘rtinchi salib yurishi (1202–1204) yo‘ldan ozdi: salibchilar musulmonlarga emas, xristian Vizantiyaga hujum qilib, 1204-yilda Konstantinopolni talon-taroj qildilar. 1291-yilda mamluklar salibchilarning so‘nggi qal’asi Akkani egallashi bilan yurishlar davri tugadi.
Salib yurishlari Yevropa va Sharq o‘rtasida savdo-sotiq va madaniy aloqalarni kuchaytirdi: Yevropaga shakar, ziravorlar, ipak matolar, ko‘plab ilmiy bilimlar kirib keldi. Ayni paytda ular ikki dunyo o‘rtasida uzoq yillik dushmanlik va ko‘plab qurbonlarga sabab bo‘ldi. Tasvirda ritsarlar va Quddus devorlari badiiy tarzda aks ettirilgan.
O‘zingizni sinang
Manba: Vikipediya maqolasi asosida tayyorlandi.