Jorj Vashington

Biografiya

Jorj Vashington 1732-yil 22-fevralda Virjiniya koloniyasida plantator oilasida tug‘ilgan. Yoshligida yer o‘lchovchi bo‘lib ishlagan, so‘ng Fransiya va hindularga qarshi urushda (1754–1763) Virjiniya polkiga qo‘mondonlik qilib, harbiy tajriba orttirgan.

1775-yilda Amerika mustamlakalari Angliyaga qarshi Mustaqillik urushini boshlaganda, Ikkinchi Kontinental kongress Vashingtonni Kontinental armiyaning bosh qo‘mondoni etib tayinladi. Yaxshi qurollanmagan armiya bilan u kuchli ingliz qo‘shinlariga qarshi kurashdi. 1777–1778-yillar qishida Velli-Forjdagi og‘ir sharoitlarga qaramay, armiyani saqlab qoldi va intizomli kuchga aylantirdi.

1781-yilda Yorktaun yonida fransuz ittifoqchilari bilan birgalikda ingliz qo‘shinini taslim bo‘lishga majbur qildi. 1783-yilgi Parij tinchlik shartnomasi bilan AQSH mustaqilligi tan olindi. Shundan so‘ng Vashington qo‘mondonlikdan ixtiyoriy ravishda iste’foga chiqdi.

1787-yilda Filadelfiyada o‘tgan Konstitutsiyaviy konventga raislik qildi; unda hozirgacha amal qilayotgan AQSH Konstitutsiyasi qabul qilindi. 1789-yilda bir ovozdan AQShning birinchi Prezidenti etib saylandi va 1797-yilgacha ikki muddat davomida faoliyat yuritdi. Ikkinchi muddatdan so‘ng ixtiyoriy ketishi «ikki muddat» an’anasiga asos bo‘ldi.

1796-yilgi «Vidolashuv murojaati»da u fraksiyaviy kurash va chet el ta’siridan ehtiyot bo‘lishga chaqirdi. Vashington 1799-yil 14-dekabrda Maunt-Vernondagi uyida vafot etdi. Amerikaliklar uni «Vatan otasi» deb ulug‘laydi; AQSH poytaxti uning nomi bilan atalgan.

Hayotidan qiziqarli lavhalar

Jorj Vashington maktabda uzoq o‘qimagan, ammo matematika va chizmachilikka iqtidori bor edi. 17 yoshida u yer o‘lchovchi — topograf bo‘lib ishlay boshladi va Virginiya o‘rmonlari hamda daryolarini xaritaga tushirdi. Bu tajriba keyinchalik harbiy yurishlarda unga katta foyda keltirdi: u joylarni, yo‘llarni va daryo kechuvlarini juda yaxshi bilardi.

Vashington haqida mashhur rivoyat bor: go‘yo kichik Jorj otasining sevimli olcha daraxtini bolta bilan kesib qo‘ygan va otasining so‘roviga «Men yolg‘on gapira olmayman — buni men qildim», deb javob bergan. Tarixchilar bu voqeani uning vafotidan keyin biograf Meyson Uims o‘ylab topganini aniqlashgan. Shunga qaramay, hikoya AQSHda halollik timsoli sifatida avloddan avlodga o‘tib kelmoqda. Yana bir mashhur afsona — Vashingtonning yog‘och tishlari. Aslida uning protezlari fil suyagi, metall va hatto boshqa odamlarning tishlaridan yasalgan, yog‘ochdan esa emas. Umrining oxiriga kelib, unda bor-yo‘g‘i bitta o‘z tishi qolgan edi.

Mustaqillik urushidagi g‘alabadan so‘ng ba’zi zobitlar Vashingtonni qirol qilib ko‘tarishni taklif qilishgan. U bu fikrni keskin rad etib, qo‘mondonlik lavozimini ixtiyoriy ravishda Kongressga topshirdi va o‘z fermasiga qaytdi. Bu qadam butun dunyoni hayratga solgan. 1789-yilda u saylovchilar hay’ati tomonidan bir ovozdan Prezident etib saylandi — AQSH tarixida bunday hol boshqa hech qachon takrorlanmagan.

Ikki muddat ishlagach, Vashington uchinchi marta saylanishdan bosh tortdi va o‘zining mashhur «Xayrlashuv murojaati»ni e’lon qildi. Shundan beri Prezidentning ikki muddatdan ortiq ishlamasligi an’anaga aylangan, 1951-yilda esa Konstitutsiyaga kiritilgan. Vasiyatnomasida u o‘ziga qarashli qullarni rafiqasi vafotidan keyin ozod qilishni buyurgan. Uning sharafiga AQSH poytaxti, bir shtat, ko‘plab shahar va universitetlar nomlangan.

Vashington tabiatan juda kamtar va jiddiy inson bo‘lgan. U qishloq xo‘jaligini sevgan, o‘zining Maunt-Vernon mulkida yangi ekin navlari va dehqonchilik usullarini sinab ko‘rgan. Umrining oxirida sovuqda ot minib dalalarni aylanib chiqqach, tomog‘i qattiq shamollab, 1799-yil 14-dekabrda vafot etdi. O‘sha davr tibbiyotida keng qo‘llangan qon olish usuli ham uning ahvolini og‘irlashtirgan.

O‘zingizni sinang

Manba: Vikipediya maqolasi asosida tayyorlandi.

← Barcha shaxslar O‘yinlarda sinash