edutarix logotipiedutarix.uz
Bosh sahifa › Metodlar › 5E modeli
Zamonaviy yondashuv

5E modeli

Darsning 5 bosqichi: Engage (qiziqtirish), Explore (izlanish), Explain (tushuntirish), Elaborate (kengaytirish), Evaluate (baholash).

Davomiyligi45 daqiqa
Sinflar6–11
Dars bosqichiYangi mavzuni o‘rganish
TuriZamonaviy yondashuv

Metodning mohiyati

Darsning 5 bosqichi: Engage (qiziqtirish), Explore (izlanish), Explain (tushuntirish), Elaborate (kengaytirish), Evaluate (baholash). Bu metod o‘quvchini passiv tinglovchidan faol ishtirokchiga aylantiradi: bilim tayyor holda berilmaydi, balki o‘quvchilarning o‘zlari tomonidan izlab topiladi, muhokama qilinadi va mustahkamlanadi. Tarix fanida bunday yondashuv ayniqsa samarali, chunki tarixiy bilim sanalar va nomlardan tashqari sabab-oqibat bog‘lanishlarini, turli nuqtai nazarlarni va manbalarni tahlil qilishni talab qiladi.

Maqsad

O‘quvchini faol tadqiqotchiga aylantirish, bilimni bosqichma-bosqich qurish.

Qo‘llash tartibi

  1. Engage (5 daq): qiziqarli savol, rasm yoki artefakt.
  2. Explore (10 daq): guruhlar manbalar bilan ishlaydi.
  3. Explain (10 daq): o‘quvchilar topganini aytadi, o‘qituvchi aniqlashtiradi.
  4. Elaborate (12 daq): bilimni yangi vaziyatga qo‘llash.
  5. Evaluate (8 daq): test, refleksiya.
Tarix darsidan misol. Mavzu «Ulug‘bek rasadxonasi». Engage: ulkan sekstant rasmi — «Bu nima?». Explore: manbalar bilan ishlash. Explain: rasadxona tuzilishi. Elaborate: «Agar siz Ulug‘bek shogirdi bo‘lsangiz, nimani kuzatardingiz?». Evaluate: 5 savollik test.

Tayyorgarlik

Darsdan oldin o‘qituvchi topshiriq varaqalari, manbalar (darslik parchasi, xarita, hujjat yoki rasm), vaqt nazorati uchun taymer va baholash mezonlarini tayyorlab qo‘yishi kerak. Metodni birinchi marta qo‘llayotganda uning qoidalarini doskaga yozib qo‘ying va 1–2 daqiqalik namuna ko‘rsating. Sinfdagi o‘quvchilar soniga qarab guruhlar tarkibini oldindan rejalashtiring: aralash darajadagi guruhlar odatda yaxshi natija beradi.

Dars rejasidagi o‘rni

«5E modeli» metodi asosan yangi mavzuni o‘rganish bosqichida qo‘llanadi va taxminan 45 daqiqa vaqt oladi. 45 daqiqalik darsda uni boshqa usullar bilan uyg‘unlashtirish tavsiya etiladi: masalan, dars boshida qisqa blits-so‘rov yoki muzyorar, asosiy qismda ushbu metod, yakunda esa sinkveyn yoki BBB jadvali orqali refleksiya.

Maslahatlar

  • Har bosqich uchun vaqtni oldindan belgilang.

Ko‘p uchraydigan xatolar

  • Metodning maqsadini o‘quvchilarga tushuntirmaslik.
  • Vaqtni noto‘g‘ri taqsimlash.
  • Yakuniy xulosa va refleksiyani unutish.

Variantlar

  • 7E modeli (Elicit va Extend qo‘shiladi).

Baholash

Evaluate bosqichidagi test + guruh ishi.

Namunaviy topshiriq

«Amir Temur davlati» darsini 5E bosqichlari bo‘yicha rejalashtiring: qiziqtiruvchi savol, manba bilan ishlash, tushuntirish, qo‘llash va 5 savollik baholash.

O‘xshash metodlar

PBL — muammoli va loyihaviy ta’lim · STEAM yondashuvi · Differensial ta’lim

🤖 Mavzumga moslashtirish (AI yordamchi) ← Barcha metodlar